Léim go dtí an príomhábhar
BAILIÚCHÁN NATHANNA AN ATHAR PEADARLiosta nathannaFoinsí corpaisFoinsí breiseEolas
an dubh a chur ina gheal (ar)
Nath fáthchiallach
Ceannfhocail: dubh, geal, cuir
Cur síos:
An dallach dubh, an dallamullóg a chur ar dhuine.
Samplaí corpais
Ní staonfaidh sí ó aon tsaghas fill chun díoghaltais a dhéanamh, má 's dóich lé go bhféadfaidh sí an feall a cheilt, nó má bheartuighean sí 'na haigne go dtiocfaidh lé an dubh a chur 'na gheal ar dhaoinibh nuair a bheidh an feall déanta agus Cú Chulainn curtha chun báis aici.
Foinse
Táin Bó Cuailnge 'na Dhráma
Leathanach
109
Bhí an buadh ag an Sasanach sa chaint. Ní fhéadfadh gan a bheith. Bhí ar a chumas an dubh a chur 'n-a gheal ar an Éireanach, i n-Éirinn agus i Sasana agus ós cómhair an domhain go léir.
Foinse
Sgothbhualadh I, II
Leathanach
51
Ansan iseadh bhí cead a dteangan acu. Ansan iseadh bhí caoi acu ar an ndubh a chur 'n-a gheal ar dhaoine. Bhí a rian air. Thugadar agaidh láithreach ar na páipeuraibh.
Foinse
Cómhairle ár Leasa
Leathanach
769
Crostagairtí
an cam a chur ina dhíreach (ar)
an beag a chur ina mhór (ar)
púicín a chur (ar)
Samplaí breise
Is féidir an focal céanna do ghlaca go fíor-mhinic 'na ní nú 'na mhódh, fé mar is rogha leis an gcainteóir é. Is módha ar an gcéad amharc iad so. .i. maith, olc, beag, mór, dubh, geal, cam, díreach, ach is féidir gach focal díobh do ghlaca 'na ní, <e.g.> Níl maith mór ann. An t-olc do sheachna. Do chuir sé an beag 'na mhór orm. Do chuiris an dubh 'na gheal orm. Do chuir sé an cam 'na dhíreach orm.
Foinse
Papers on Irish Idiom (Ua Laoghaire 1926)
Leathanach
55
1. (a) An dubh a chur ina gheal ar dhuine, to persuade someone that black is white, to bamboozle someone.
Foinse
Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill 1977)
Ceannfhocal
dubh
Cuirim an dubh ina gheal ar, buailim bob ar (dhuine).
Foinse
English-Irish Dictionary (de Bhaldraithe 1959)
Ceannfhocal
gammon
Chuirfeadh sé an dubh ina gheal ort. Fear maith áitimh.
Foinse
Seanfhocail na Mumhan (Ó Siochfhradha 1926)
Leathanach
49
440. A man's mind is a perverse thing, Donagh, when he sets out to hoodwink us. Is cam an rud aigne an duine, a Dhonnchadh, nuair a cheapan an duine an dubh a chur 'na gheal orainn.
Foinse
Cruinneas cainnte. Chúig céad abairt ó'n Athair Peadar féin agus a míniú sa Bhéarla (Ó Mahúna 1923)
Leathanach
78
17. An dubh a chur ina gheal ar dhuine. Dealramh na gile a chur ar an dubh (an bhréag a chur i riocht na fírinne) d'fhonn duine a mhealladh.
Foinse
Slí an eolais agus eagna an Ghaeil (Ó Cadhlaigh 1925)
Leathanach
200
gaois.ie