Léim go dtí an príomhábhar
CORPAS NA GAEILGE COMHAIMSEARTHA
Torthaí (100)
Duine de Mháilligh Mhuintir Eoghain a bhí sa dochtúir Michael O’Malley sa gcathair.
Cormac Ó Comhraí: Sa Bhearna Bhaoil Gaillimh 1913-1923. Cló Iar-Chonnacht 2016.
Leathanach: 199
Sa ghnáthshlí chaillfeadh Diarmuid Ó Súilleabháin a phost agus a phinsean faoi réimeas an Mháilligh.
Taifead na Staire agus Sochraid Uí Chadhain. Feasta 53 (8), 19-20. Nollaig Ó Gadhra.
Leathanach: 19-20
Dáta: 2000-08-01
I ndiaidh bhás an Mháilligh ceapadh Niall Bléine ina uachtarán.
Sacar: An Ceangal Fianna Fáileach. Feasta 55 (10), 25. Seán Ua Cearnaigh.
Leathanach: 25
Dáta: 2002-10-01
Ba iad Uí Fhearghusa lianna oidhreachtúla Mháilligh Iarumhaill.
FERGUS, John (c.1700–c.1761)
Dáta: 2017-05-24
Cheap sé nár chuir an Máilleach an scéim chun cinn de réir na rúibricí cuí.
‘Dallamullóg’ T.K. Whitaker
Dáta: 2014-11-12
Níor mhór don Máilleach a lorg a fhágáil go láidir ar na ‘Caucuses’ in Iowa.
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
Tá sin séanta ag an Máilleach ach ní chuidíonn an scéal leis.
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
Ach, tá an Máilleach á bhfreagairt go láidir.
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
Maith go leor, a deir an Máilleach – céard é an dea-scéala?
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
Ceart go leor, arsa an Máilleach; an drochscéal atá agaibh dom anois.
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
In irisleabhar na bliana seo tá aiste eile ar fhile eile ag an Máilleach.
An Claiḋeaṁ Soluis cothrom an ama seo (29 Meitheamh 1915)
Dáta: 2015-06-26
Ní dhéanfaidh an Máilleach an beart sin ar an gcaoi a bhfuil sé anois.
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Dúradh gurbh é an Máilleach aidiúnach Bhaile Átha an Rí.
Cormac Ó Comhraí: Sa Bhearna Bhaoil Gaillimh 1913-1923. Cló Iar-Chonnacht 2016.
Leathanach: 222
An dtiocfadh an Máilleach aniar aduaidh ar Hillary?
Martin O’Malley – a chompás dírithe ar an Teach Bán: Agus é ar cuairt ag a ghaolta i gConamara os cionn tríocha bliain ó shin, dúirt Martin O’Malley go mbeadh sé ina Uachtarán sa Teach Bán lá éigin. An dtiocfaidh an tuar faoina thairngreacht, a fhiafraíonn Máirtín Ó Catháin. Comhar 74 (9), 13-15. Máirtín Ó Catháin.
Leathanach: 13-15
Dáta: 2014-09-01
Dá réir sin, ní bheadh seans dá laghad ag an Máilleach.
Martin O’Malley – a chompás dírithe ar an Teach Bán: Agus é ar cuairt ag a ghaolta i gConamara os cionn tríocha bliain ó shin, dúirt Martin O’Malley go mbeadh sé ina Uachtarán sa Teach Bán lá éigin. An dtiocfaidh an tuar faoina thairngreacht, a fhiafraíonn Máirtín Ó Catháin. Comhar 74 (9), 13-15. Máirtín Ó Catháin.
Leathanach: 13-15
Dáta: 2014-09-01
Go deimhin, bhí an Máilleach traidhfilín namhdach don CLG riamh.
Sacar: An Ceangal Fianna Fáileach. Feasta 55 (10), 25. Seán Ua Cearnaigh.
Leathanach: 25
Dáta: 2002-10-01
Tá seans airithe suíochán Dheasún Uí Mháille a choinneáil agus Máilleach eile a thoghadh.
Smaointe Polaitíochta: Tá Fine Gael sásta geallúint ar bith a thabhairt, polasaí ar bith a athrú…!. Feasta 55 (2), 4. Proinsias Mac Aonghusa.
Leathanach: 4
Dáta: 2002-02-01
Mar seo a scríobh an Máilleach faoi Phádraig ina leabhar Raids and Rallies.
Pádraig Breathnach: Gaeilgeoir agus Saighdiúir ó Thiobraid Árann. Feasta 65 (8), 10-11. Pádraig Mac Fhearghusa.
Leathanach: 10-11
Dáta: 2012-08-01
Ach dá dhonacht an brú ní dhearna an Máilleach dearmad ariamh ar phríomhdhualgas an scoláire .i.
Ó MÁILLE, Tomás Seosamh (1904–1990)
Dáta: 2017-05-24
An Máilleach a mhúin fuaimeanna na Gaeilge di nuair a thosaigh sí ag aisteoireacht sa Taibhdhearc.
Ó SCOLAÍ, Máire [Ní Scolaí] [Uí Bhuachalla] (1909–1985)
Dáta: 2017-05-24
Éiríonn leis an Máilleach an t-eolas a sholáthar ar bhealach so-léite.
Dá mbeadh Gaeilge ag Donald Trump, cén leabhar a bhronnfá air?: Agus féile Leabhra Feabhra mar inspioráid againn, chuireamar ceist ar roinnt daoine cén duine ar mhaith leo leabhar Gaeilge a bhronnadh air agus cén leabhar a bhronnfaidís – Gan údar
Dáta: 2017-02-01
Scríobh an Máilleach go leor alt do An tUltach sna blianta tosaigh sin.
Scríbhneoirí tosaigh An tUltach agus iriseoireacht na Gaeilge: Cuid II. An tUltach 93 (9), 12-13. D Ó Maol Blagaide.
Leathanach: 12-13
Dáta: 2016-09-01
Rinne an Máilleach an ráiteas a theastaigh ar son na nGael.
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 025
‘Scéal eile ar fad é anois,’ arsa an Máilleach agus an Flaitheartach as béal a chéile.
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 025
Chuir an Máilleach a lámh in airde.
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 027
‘Glacfaidh mé le ceist amháin ón Máilleach,’ ar seisean.
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 027
Ba chol ceathracha Dick Joyce, óglach gníomhach sa Líonán, agus Máilligh Mhuintir Eoghain, a thug Teachta Dála agus triúr poblachtánach gníomhach do Chogadh na Saoirse agus bhí gaol ag na Máilligh leis an scríbhneoir poblachtánach Pádraic Ó Conaire.
Cormac Ó Comhraí: Sa Bhearna Bhaoil Gaillimh 1913-1923. Cló Iar-Chonnacht 2016.
Leathanach: 060
Ba laochra cáiliúla iad Tom agus Seán Hales i gCogadh na Saoirse ach mar aon leis na Máilligh ghlac na deartháireacha tuairimí contrártha ar fhorálacha an Chonartha.
Saoirse agus Luach Saothair: Breathnaíonn JJ O’Reilly ar an mBailiúchán Pinsean Seirbhísí Míleata, foinse luachmhar eolais a chaitheann solas ar phearsana agus ar chonspóidí i dtréimhse chinniúnach i stair na hÉireann. Comhar 74 (5), 19-22. JJ O'Reilly.
Leathanach: 19-22
Dáta: 2014-05-01
Bhí a neacht Dolly McDonagh ina cónaí ann agus scríobh Ó Cearbhalláin an t-amhrán ‘Réalta na Maidne’​ uirthí (i gcló ag na Máilligh in Amhráin Chlainne Gaedheal, 1905).
MAC DONNCHADHA, Toirdhealbhach óg (c.1640–1713)
Dáta: 2017-05-24
Ba mhar a chéile é ag na Máilligh timpeall ar Chathair na Mart tar éis Chath Chionn tSáile.
Ó DHÚCHAS: Gráinne Ní Mháille – Gráinne na gCearrbhach: Uair sa tseachtain, i gcomhar le Dúchas.ie, foilsítear mír ó Bhailiúchán na Scol – Máire Ní Fhinneadha
Dáta: 2018-01-26
Tháinig sí go Gaillimh, agus de réir a chéile, tháinig i gcomharbacht ar Nábla eile, báirseach mhór de Mháilleach as taobh thuas d’Acaill.
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 120
Síleadh ar feadh i bhfad go raibh cead nó tacaíocht neamhoifigiúil roimh ré, ar a laghad, tugtha ag an Taoiseach Seán Lemass don Mháilleach.
Ceacht staire – ‘I propose therefore …the opportunity for free education will be available to all families’.: CATHAL MAC COILLE: Tá ceachtanna le foghlaim fós ón athrú mór ar an gcóras oideachais a cuireadh i bhfeidhm 50 bliain ó shin – Cathal Mac Coille
Dáta: 2017-09-09
Insíonn Patrick McCartan, as an gCarraig Mhór i dTír Eoghain, don Mháilleach faoina thoscaireachtaí go dtí an Rúis agus an Ghearmáin.
‘So do you remember when Ernie O’Malley came here? – leabhar nua d’agallaimh ag Earnán Ó Máille le hÓglaigh sa Tuaisceart: Tá tábhacht nach beag ag baint le ‘The Men Will Talk to Me: Ernie O’Malley’s Interviews With the Northern Divisions (Merrion Press)’ mar gheall go bhfuil géarghá iniúchadh ceart a dhéanamh ar thaithí mhuintir an Tuaiscirt le linn bhlianta na réabhlóide – Síobhra Aiken
Dáta: 2018-04-17
Faoin tráth sin, chaithfeadh roinnt borradh a bheith faoi fheachtas an Mháilligh – mura mbeadh tada eile ann ach cúrsaí airgid.
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
Tá teacht ar an amhrán sin ina iomláine in On Another Man’s Wound, an sárleabhar úd de chuid an Mháilligh.
Pádraig Breathnach: Gaeilgeoir agus Saighdiúir ó Thiobraid Árann. Feasta 65 (8), 10-11. Pádraig Mac Fhearghusa.
Leathanach: 10-11
Dáta: 2012-08-01
Nó is féidir teacht ar bhrí a fhoclóra le cabhair an Duinnínigh, nó an Mháilligh nó sa ghluais a chuir sé féin le Idir Shúgradh is Dáiríre.
Dearcadh ar phróslitríocht chomhaimseartha na Gaeilge. An tUltach 89 (12), 10-11. Aodhán Ó Duibh.
Leathanach: 10-11
Dáta: 2012-12-01
Tá an Máilleach ábalta ar chaidreamh poiblí agus ar chaidreamh leis an bpobal agus tá múnla Bill Clinton agus na gCinnéideach ar a phearsan poiblí.
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
Tá Martin O’ Malley tagtha anall don Mhám go minic ó shin agus tá tréimhsí  caite aige i seanteach na Máilleach – sin í an tSeanoifig Phoist sa Mám.
Martin O’ Malley – dreapadóireacht mhór roimhe ar nós a shinsear i sléibhte an Mháma i gConamara
Dáta: 2015-06-04
Tá ceangal i bhfad siar ag an Máilleach le ceantar an Mháma sa taobh ó thuaidh de Chonamara.
Glaoch ó Clinton seachas ó Charna do Mhéara Boston an fómhar seo
Dáta: 2015-09-08
Is ar éigean gur chreid aon duine go mbeadh an Máilleach, arbh as an taobh ó thuaidh de Chonamara cuid dá shinsir, in ann an t-ainmniúchán a ghnóthachtáil.
O’Malley ag filleadh ar an dúchas le borradh a chur faoina fheachtas Uachtaránachta
Dáta: 2015-11-09
Tugadh chun cuimhne gur leag an Máilleach go leor béime ar ghníomhaíocht láidir in aghaidh na coiriúlachta sa gcathair.
O’Malley ag filleadh ar an dúchas le borradh a chur faoina fheachtas Uachtaránachta
Dáta: 2015-11-09
D’fhéadfadh an Máilleach a bheith ag dul sa treo céanna ach gur mheasa dósan cliseadh chomh luath seo.
O’Malley ag filleadh ar an dúchas le borradh a chur faoina fheachtas Uachtaránachta
Dáta: 2015-11-09
Ní dhéanfaidh an Máilleach – fear a dtáinig a shinsear ar thaobh a athar as an taobh ó thuaidh de Ghaeltacht Chonamara – an beart sin ar an gcaoi a bhfuil sé anois.
O’Malley ag filleadh ar an dúchas le borradh a chur faoina fheachtas Uachtaránachta
Dáta: 2015-11-09
Tá Martin O’Malley tagtha anall don Mhám go minic ó shin agus tá tréimhsí caite aige i seanteach na Máilleach – sin í an tsean-Oifig Phoist sa Mám.
O’Malley ag filleadh ar an dúchas le borradh a chur faoina fheachtas Uachtaránachta
Dáta: 2015-11-09
Is ar éigean gur chreid aon duine go mbeadh an Máilleach, arbh as an taobh ó thuaidh de Chonamara cuid dá shinsir, in ann an t-ainmniúchán a ghnóthú.
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Tugadh chun cuimhne gur leag an Máilleach go leor béime ar ghníomhaíochtaí láidre in aghaidh na coiriúlachta sa gcathair.
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
D’fhéadfadh an Máilleach a bheith ag dul sa treo céanna ach gur mheasa dósan cliseadh chomh luath seo.
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Tá Martin O’Malley tagtha anall don Mhám go minic ó shin agus tá tréimhsí caite aige i seanteach na Máilleach – sin í an tsean-Oifig Phoist sa Mám.
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Cad iad na spricoanna a bhí ag an Máilleach nuair a thug sé faoin bhfeachas ar dtús?
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Chuimhnigh sé ar an Máilleach arís, Ernie, ag foghlaim faoin ealaín tar éis a bhlianta mar shaighdiúir poblachtach.
Pádraig Standún: I gCongar i gCéin. Cló Iar-Chonnacht 2011.
Leathanach: 113
Bhí Fahy agus Cusack i bpríosún agus bhí an Máilleach agus Liam Ó Maoilíosa ar a dteitheadh.
Cormac Ó Comhraí: Sa Bhearna Bhaoil Gaillimh 1913-1923. Cló Iar-Chonnacht 2016.
Leathanach: 101
Bhí an Máilleach tar éis scaoileadh le póilíní a tháinig chun é a ghabháil mar chuid den German Plot.
Cormac Ó Comhraí: Sa Bhearna Bhaoil Gaillimh 1913-1923. Cló Iar-Chonnacht 2016.
Leathanach: 102
Ní raibh baint ar bith acu leis an ionsaí ar Hales agus an Máilleach – bhí Liam Ó Maoilíosa ar dhuine den cheathrar.
Cormac Ó Comhraí: Sa Bhearna Bhaoil Gaillimh 1913-1923. Cló Iar-Chonnacht 2016.
Leathanach: 355
Nuair a bhí an Máilleach ag déanamh domhainstaidéar ar chanúintí Gaeilge bhí Pádraig ag tabhairt cúnamh dhó.
Pádraig Standún: Tuar Mhic Éadaigh. Cló Iar-Chonnacht 2010.
Leathanach: 139
Seacht mbliana déag a bhí an Máilleach san am agus é ar an teallach tí Mhichael Mheairt Uí Choisdealbha i gCor na Rón in Indreabhán i gConamara.
Martin O’Malley – a chompás dírithe ar an Teach Bán: Agus é ar cuairt ag a ghaolta i gConamara os cionn tríocha bliain ó shin, dúirt Martin O’Malley go mbeadh sé ina Uachtarán sa Teach Bán lá éigin. An dtiocfaidh an tuar faoina thairngreacht, a fhiafraíonn Máirtín Ó Catháin. Comhar 74 (9), 13-15. Máirtín Ó Catháin.
Leathanach: 13-15
Dáta: 2014-09-01
Bhí daoine muinteartha le Neansaí ag ceol iad féin agus bhíodh an Máilleach ina gcuideachta.
Martin O’Malley – a chompás dírithe ar an Teach Bán: Agus é ar cuairt ag a ghaolta i gConamara os cionn tríocha bliain ó shin, dúirt Martin O’Malley go mbeadh sé ina Uachtarán sa Teach Bán lá éigin. An dtiocfaidh an tuar faoina thairngreacht, a fhiafraíonn Máirtín Ó Catháin. Comhar 74 (9), 13-15. Máirtín Ó Catháin.
Leathanach: 13-15
Dáta: 2014-09-01
An cine dubh is láidre sa gcathair sin – 70% den daonra – ach thug an Máilleach chuile thaobh leis agus bhí 93% den vóta aige.
Martin O’Malley – a chompás dírithe ar an Teach Bán: Agus é ar cuairt ag a ghaolta i gConamara os cionn tríocha bliain ó shin, dúirt Martin O’Malley go mbeadh sé ina Uachtarán sa Teach Bán lá éigin. An dtiocfaidh an tuar faoina thairngreacht, a fhiafraíonn Máirtín Ó Catháin. Comhar 74 (9), 13-15. Máirtín Ó Catháin.
Leathanach: 13-15
Dáta: 2014-09-01
Bhí an [Pádraic] Máilleach agus mise inár mbaill den Bhráithreacht agus óna chaint liom agus le daoine eile mheas mé go raibh [Pádraic] Ó Conaire ina bhall fosta.
"Uisce faoi thalamh" i gConradh na Gaeilge? Oireachtas 1913. Feasta 66 (3), 14-15. Dara Ó Cualáin.
Leathanach: 14-15
Dáta: 2013-03-01
De shliocht gustalach feirmeoireachta as Gleann an Mháma i nDúiche Sheoigheach ab ea an Máilleach agus a dheartháireacha scolárthúla.
Na beala beo – Le Liam O Muirthile
Dáta: 2002-12-04
Tá gnéithe agus réimsí den saol a bhfuil trácht ag an Máilleach orthu glanta leo, ach tá sean-intleacht na teanga fós ag péacadh tríothu sna téarmaí.
Na beala beo – Le Liam O Muirthile
Dáta: 2002-12-04
Is mar ‘Máilleach Chois Fharraige’​ atá tagairtí dó ag Colm Ó Gaora in ‘Mise’​, 1943 agus é ag cur síos ar eachtraí i gCogadh na Saoirse.
Ó MÁILLE, Peadar (1895-1985)
Dáta: 2017-05-24
Ag réiteach chuige sin a bhí sé nuair a buaileadh an Máilleach tinn agus nuair a cailleadh é tamall ina dhiaidh sin....
Ó FLATHARTAIGH, Máirtín (1912-2005)
Dáta: 2017-05-24
Ba léir cén dearcadh a bhí ag an Máilleach agus Aodh Mór á thabhairt aige ar Ó Néill.
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 027
Níor thug an Máilleach deis ar bith don rialtas an cinneadh stairiúil a d’fhógair sé i nDún Laoghaire i Meán Fómhair 1967 a phlé roimh ré.
Ceacht staire – ‘I propose therefore …the opportunity for free education will be available to all families’.: CATHAL MAC COILLE: Tá ceachtanna le foghlaim fós ón athrú mór ar an gcóras oideachais a cuireadh i bhfeidhm 50 bliain ó shin – Cathal Mac Coille
Dáta: 2017-09-09
Sin ráite, thosaigh ré nua an tsaor-oidechais i meánscoileanna na tíre i Meán Fómhair 1967, díreach mar a gheall an Máilleach bliain roimhe sin.
Ceacht staire – ‘I propose therefore …the opportunity for free education will be available to all families’.: CATHAL MAC COILLE: Tá ceachtanna le foghlaim fós ón athrú mór ar an gcóras oideachais a cuireadh i bhfeidhm 50 bliain ó shin – Cathal Mac Coille
Dáta: 2017-09-09
Ba as Caladh Mhaínse i gCarna a athair John Mháirtín Tom, nach maireann, agus is Máilleach as Ros Muc a mháthair, Mary Joe Pheadair.
Saoirse Chathair na Gaillimhe le bronnadh ar Mhéara Bhostúin Marty Walsh: Is de bhunadh Ghaeltacht na Gaillimhe Marty Walsh a toghadh an athuair ina Mhéara ar Boston an tseachtain seo caite – Maitiú Ó Coimín
Dáta: 2017-11-13
“Rí-chorrdhuine a bhfuil oideachas tríú leibhéal air atá ag fáil oibre thart anseo,” a deir an Máilleach.  “Thart ar chathair na Gaillimhe an áit is gaire a mbeadh seans réasúnta ar phost feiliúnach ag duine a bhfuil cáilíochtaí ollscoile aige nó aici.  Tá daoine ag teannadh an treo sin agus ag cur fúthu ansin.” Ceapann Breandán Ó Máille gur cheart filleadh ar an gcóras printíseachta a bhíodh ann san aimsir a caitheadh agus gur cheart níos mo béime a chur ar chúrsaí, leithéidí Teastas Glas na bhFeilméaraí.  Creideann Breandán go gcuideodh athrú mar sin faoi tuath  “Tá daltaí ann nach bhfeileann sé dóibh a dhul chuig na hollscoileanna,” a deir an Máilleach.  “Ina dhiaidh sin féin, tá na meánscoileanna tomhaiste anois ar an lear daltaí a chuirfear ar aghaidh chuig na coláistí tríú leibhéal agus cuireann sé sin cor sa treo acadúil san oideachas.” Creideann Seán Ó Cualáin go gcaithfear súil a chaitheamh ar bhealaí éagsúla le deis a thabhairt do riar réasúnta díobh siúd a bhfuil oideachas tríú leibhéal orthu fanacht i gcroílár Chonamara.  Ach an fhaid agus nach bhfuil buntáiste ar leith ag lucht tionscail agus lucht gnó, ní thiocfaidh siad go hiarthar Chonamara, a deir sé.
Géarchéim Chonamara – ‘tá lá an phíce imithe agus níl tada curtha ina áit’: Tá iarthar Chonamara á bhánú de cheal deiseanna fostaíochta do dhaoine óga – Máirtín Ó Catháin
Dáta: 2018-01-30
Go deimhin, shocraigh an Máilleach comhagallamh Tigh Bewley’s le Joe Sweeney agus Peadar Ó Dónaill, ar col cúigearacha iad a ghlac seasaimh éagsúla ar fad ar an gConradh.
‘So do you remember when Ernie O’Malley came here? – leabhar nua d’agallaimh ag Earnán Ó Máille le hÓglaigh sa Tuaisceart: Tá tábhacht nach beag ag baint le ‘The Men Will Talk to Me: Ernie O’Malley’s Interviews With the Northern Divisions (Merrion Press)’ mar gheall go bhfuil géarghá iniúchadh ceart a dhéanamh ar thaithí mhuintir an Tuaiscirt le linn bhlianta na réabhlóide – Síobhra Aiken
Dáta: 2018-04-17
Níor ghéill an Máilleach cúl ar bith sa chluiche ceathrú ceannais ná sa chluiche leathcheannais agus ba mhór an cúnamh dó Mulkerrin, a bhí ag imirt díreach os a chomhair mar lánchúlaí.
Beirt imreoirí Gaeltachta ainmnithe ar shárfhoireann peile na gcomórtas tríú leibhéal: Tá Tadhg O’Malley as Leitir Móir ainmnithe mar chúl báire agus tá Seán Mulkerrin as Inis Mór mar lánchúlaí ar chlé ar fhoireann na bliana – Pádraic Ó Ciardha
Dáta: 2018-04-17
Dhá scór agus trí bliana (1897-1940) a chaith an Máilleach mar bhainisteoir ar an gclub a raibh sé ag imirt leo le deich mbliana roimhe sin.
Gan teideal: Cothú na doininne ab ea an líon beag bainisteoirí a bhí ag Celtic sa 100 bliain ba thúisce ar an saol acu, mar tá 16 duine tagtha agus imithe ón lá sin i 1991 ar chuir Liam Brady a chosa i mbróga Billy McNeill – Gan údar
Dáta: 2019-03-03
Tuirlingíonn siad thiar agus cuireann Pincí aithne ar mhuintir na háite de réir a chéile, ar Jeaicí, tiománaí an mhionbhus, ar Shéamas na Súile leis an ngléas micreafóin agus ar Bhean Uí Mháillí, an bhean tí atá acu.
Léirmheas. Feasta 65 (11), 12. Catherine Foley.
Leathanach: 12
Dáta: 2012-11-01
Beag seans ag na hUltaigh agus iad ag troid ar a gcosa gan chathéide, le claimhte gearra agus tuanna catha i gcoinne ridirí gairmiúla ar mhuin capaill a rinne ruathar in aon bhuíon dhlúth amháin ar chúl sciath mór, cultacha máilleacha orthu ó mhullach go sáil agus claimhte, tuatha catha agus lansaí deich dtroithe ar fad acu.
Ar an lá seo: Feabhra. An tUltach 94 (2), 23. Aodhán Ó Raghailligh.
Leathanach: 23
Dáta: 2017-02-01
Cé go raibh sé ráite ag na Máilligh sa tuairisc a thug siad sa Chlaidheamh Soluis nach raibh ‘tada de fhiabhrus ar na hoileánaibh faoi láthair,’ ní hé sin go baileach an scéal a bhí ag grúpa fiosraithe an Chonartha.
1913: Ceantar na nOileán Conamara. Feasta 66 (6), 10-12. Donncha Ó hÉallaithe.
Leathanach: 10-12
Dáta: 2013-06-01
D’fheilfeadh sé don Mháilleach seasamh láidir a dhéanamh, tacaíocht mhaith airgeadais a chruinniú, aird a tharraingt air féin ar fud na tíre agus a dhul píosa eile sa sruth réamhthoghcháin a bheidh ann i gcaitheamh an earraigh seo chugainn.
O’Malley ag filleadh ar an dúchas le borradh a chur faoina fheachtas Uachtaránachta
Dáta: 2015-11-09
D’fheilfeadh sé don Mháilleach seasamh láidir a dhéanamh, tacaíocht mhaith airgeadais a chruinniú, aird a tharraingt air féin ar fud na tíre agus a dhul píosa eile sa sruth réamhthoghcháin a bheidh ann i gcaitheamh an earraigh seo chugainn.
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Tá an ‘Cahier’ i measc na ndánta sa leabhar bhreá dhátheangach Aimé Césaire: The Collected Poetry a chuir Clayton Eshleman agus Annette Smith in eagar i 1983 agus, ainneoin scileanna Eshleman mar fhile, agus a dhúil sa ghraostacht a chleachtann Césaire ó am go chéile, éiríonn leis an Mháilleach, sagart de chuid Chill Téagáin, leagan a thabhairt dúinn a spreagann léitheoir Gaeilge le machnamh a dhéanamh ar an choilíneachas.
Léirmheas. Comhar 76 (5), 26-27. Gréagóir Ó Dúill.
Leathanach: 26-27
Dáta: 2016-05-01
Mheall sé scaifte dá chomhridirí le dul i bpáirt leis, fuair saighdiúirí tuarastal agus ceart gluaiseachta tríd an Mhí ó de Lacy agus, ar an lá seo, le fórsa bheag ‘22 marcach i gcathéide mháilleach agus 300 saighdiúir coise’, mar atá sa seanchas, thug sé a aghaidh ó thuaidh.
Ar an lá seo: Feabhra. An tUltach 94 (2), 23. Aodhán Ó Raghailligh.
Leathanach: 23
Dáta: 2017-02-01
Is cosúil gurbh i dteach na Máilleach a rugadh Máire thart ar 1871; bhí de nós ag mná ar de Mháilligh Chill Mhaolacháin iad dul abhaile go Cill Mhaolacháin nuair a bhí siad gar dá n-am.
Ó TUATHAIL, Máire [Ní Thuathail] (1871-1954)
Dáta: 2017-05-24
Rith meall rudaí trína intinn in aon gheábh amháin: marú an Easpaig, gearáin a Dhaideo, caint an Chonstábla, a athair, agus focail an Mháilligh sa rang: murab é Ó Néill é cé a sheasfaidh ar a son?
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 078
Tá sé ráite ag go leor ó thosaigh an comóradh caoga bliain go raibh baint mhór ag saoroideachas an Mháilligh leis an teacht i láthair agus an mhuinín a bhí ag an nglúin óg sin.
Gan teideal: Bhí ár gcolúnaí ina déagóir nuair a bunaíodh Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta 50 bliain ó shin. Is iomaí casadh a bhí i ndán na Gaeltachta ó shin… – Máire Ní Fhinneadha
Dáta: 2019-03-22
Is é an rud ba mhó a theastaigh ón Máilleach ná go ndéanfadh sé seasamh láidir agus go dtarraingeodh sé aird ar a ainm mar pholaiteoir a d’fhéadfadh an Teach Bán a bhaint amach lá níos faide anonn.
O’Malley ag filleadh ar an dúchas le borradh a chur faoina fheachtas Uachtaránachta
Dáta: 2015-11-09
2) Is é an rud ba mhó a theastaigh ón Máilleach ná go ndéanfadh sé seasamh láidir agus go dtarraingeodh sé aird ar a ainm mar pholaiteoir ionas go bhféadfadh sé an Teach Bán a bhaint amach lá níos faide anonn.
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Leiriú eile ar easpa chumas faisnéise an RIC ná go raibh colún reatha Iarthar Chonamara in ann cur fúthu i dteach na Máilleach i Muintir Eoghain ar feadh míosa gan ruathar a bheith déanta air.
Cormac Ó Comhraí: Sa Bhearna Bhaoil Gaillimh 1913-1923. Cló Iar-Chonnacht 2016.
Leathanach: 222
Cuireann an Máilleach caibidlí de réamhrá ar chúlra agus ar chineál an dáin, chomh maith le gluais (iad déanta le cúnamh ó Éamon Ó Ciosáin), agus is bealach isteach cuiditheach an méid sin don léitheoir.
Léirmheas. Comhar 76 (5), 26-27. Gréagóir Ó Dúill.
Leathanach: 26-27
Dáta: 2016-05-01
Ar an dóigh sin, is spéisiúil mar a éiríonn leis an Máilleach an t-aistriúchán a dhéanamh, a chúlra Gaeltachta féin ag cur lena thuiscint is lena chumas teanga agus ag plé leis an bhuntéacs (nach dtugtar sa leabhar seo).
Léirmheas. Comhar 76 (5), 26-27. Gréagóir Ó Dúill.
Leathanach: 26-27
Dáta: 2016-05-01
Níor tháinig an Máilleach leis an méid sin agus dúirt sé go mbeadh ar na mic léinn tiontú ar an Bhéarla nó ar theangacha eile, nó teorainn a chur lena n-ábhair chomhrá Ghaeilge mar gheall ar an easpa téarmaíochta Gaeilge:
Conchúr Mag Eacháin: Téarmaíocht Ghaeilge na hAthbheochana. Cois Life 2014.
Leathanach: 203
Ceapadh Tomás Bán ina Ard-Timire ar na ceantair Ghalltachta (‘the non- Irish-speaking portion of the country’) nuair a tháinig méadú ar fhoireann na dtimirí sa bhliain 1903 agus aistríodh an tAnnrachánach go Co. an Chláir agus an Máilleach go Co. na Gaillimhe.
Caitríona Ó Torna. Lúb ar Phár 7 – Cruthú na Gaeltachta (1893–1922). Cois Life 2005.
Leathanach: 067
In ainneoin na ndeacrachtaí a bhíodh ag gluaiseacht na Gaeilge agus iad ag iarraidh an chléir a mhealladh leo, b’fhéidir gur ag iarraidh plámás a dhéanamh orthu a scríobh an Máilleach an méid seo sa chur síos a thug sé ar an gcéad ráithe a chaith sé ag timireacht i dtuaisceart Chonnacht:
Caitríona Ó Torna. Lúb ar Phár 7 – Cruthú na Gaeltachta (1893–1922). Cois Life 2005.
Leathanach: 072
Is iomaí guth eile ar thaobhanna éagsúla ar cheart dul chun cainte leo anois, ó tharla na páipéir oifigiúla a bheith ar fáil, fiú Tomás Mac Giolla, Eoghan Harris, Eoin Neeson (preasoifigeach Jack ag an am), agus na daoine a chuaigh leis an bPáirtí Daonlathach ar ball, ón Máilleach a ceap­adh ina Aire Dlí agus Cirt go Roibeard Ó Maoildhia, a fuair post Chaoimhín Uí Bheolaín nuair a d’éirigh sé as an rialtas, an tOllamh Martin O’Donoghue, agus an Dr.
Dualgas trom ar RTÉ maidir le cruinn taifead na staire: Coimriú ar chaint a thug Nollaig Ó Gadhra do Chumann Béaloidis Chonamara le déanaí. Feasta 54 (2), 19-20. Nollaig Ó Gadhra.
Leathanach: 19-20
Dáta: 2001-02-01
Tar éis a bháis siúd, ceapadh Donncha Ó Máille mar uachtarán ar an FAI, rud a chuir iontas ar go leor daoine, óir is mar fhear rugbaí a bhain an Máilleach amach aon chlú a thábhaigh sé riamh ar fhaichí na himeartha.
Sacar: An Ceangal Fianna Fáileach. Feasta 55 (10), 25. Seán Ua Cearnaigh.
Leathanach: 25
Dáta: 2002-10-01
Níor Ghaeilgeoir aon duine den triúr, cé go ndearna an Máilleach beart dearfach ar son na teanga nuair a thug sé aitheantas oifigiúil don ‘bhuntús cainte.’ Ar ndóigh, d’ainneoin go mbíodh Gaeilgeoir nó dhó, ar nós Sheáin Uí Fhearáil a chaith tréimhse mar uachtarán ar an FAI, i mbun chúrsaí an chluiche anseo ó am go chéile, ní fhéadfaí a rá go ndearna an FAI mórán riamh ar son na teanga.
Sacar: An Ceangal Fianna Fáileach. Feasta 55 (10), 25. Seán Ua Cearnaigh.
Leathanach: 25
Dáta: 2002-10-01
BUNAITHE ar léachtaí a thugadh an Máilleach sa Choláiste Ollscoile i nGaillimh, atá An Béal Beo, agus tá oiread earraíochta bainte aige as an litríocht agus amhráin, agus atá as an gcaint bheo, mar a bhí.
Na beala beo – Le Liam O Muirthile
Dáta: 2002-12-04
Deir Ó hUiginn: ‘Níor chuir sé iontas orm nuair a dúirt sé liom go raibh sé i gceist aige dul leis an saol acadúil, agus gurbh é sin a bhí i gceist ag an Máilleach dó.
Ó FLATHARTAIGH, Máirtín (1912-2005)
Dáta: 2017-05-24
Bhí súile na scoláirí uile anois air agus iad ag súil leis an spraoi nárbh annamh le Lúcás a chur ar fáil dóibh, fiú is Ó Dorchaigh, an Máirtíneach agus an Máilleach réidh le gáire a dhéanamh.
Liam Mac Cóil. An Litir. Leabhar Breac 2011.
Leathanach: 026
Go deimhin, dúirt sé leis an Máilleach i ndiaidh na hóráide gur chóir dó machnamh a dhéanamh ar é a chur i bhfeidhm de réir a chéile, toisc go gcaithfí iarratais airgeadais ó airí eile a chur sa mheá.
Ceacht staire – ‘I propose therefore …the opportunity for free education will be available to all families’.: CATHAL MAC COILLE: Tá ceachtanna le foghlaim fós ón athrú mór ar an gcóras oideachais a cuireadh i bhfeidhm 50 bliain ó shin – Cathal Mac Coille
Dáta: 2017-09-09
Níor éirigh leo Craobh na hÉireann a bhuachan ó shin, ach sna hiarrachtaí ar fad atá déanta acu idir an dá linn leis an scéal a chur ina cheart, tá dhá ainm a luaitear níos minice ná na cinn eile ar fad a bhí ina bhun sin – Máilleach Thobar Bhríde agus Dermot Earley as Gort an Ghainimh.
Bíonn suaimhneas ag baint le bailte beaga na hÉireann maidineacha Satharn, ach is acu atá na scéalta…: Dealbh mór de pheileadóir agus é ar leathghlúin ar thaobh na ciotóige a tharraing aird ár gcolúnaí nuair a thug sé a chúl le déanaí do phríomhbhóithre na tíre – Mártan Ó Ciardha
Dáta: 2018-02-04
Obair in aisce a bheith ag sáraíocht faoi ché acu ab fhearr, go háirithe ós rud é go raibh an Máilleach éirithe as le bliain faoin am ar imir Earley an chéad chluiche craoibhe do Ros Comáin agus gan é ach 17 bliain i 1965.
Bíonn suaimhneas ag baint le bailte beaga na hÉireann maidineacha Satharn, ach is acu atá na scéalta…: Dealbh mór de pheileadóir agus é ar leathghlúin ar thaobh na ciotóige a tharraing aird ár gcolúnaí nuair a thug sé a chúl le déanaí do phríomhbhóithre na tíre – Mártan Ó Ciardha
Dáta: 2018-02-04
Ba le haghaidh tuiscint níos iomláine a chur ar choimhlint na mblianta sin a thosaigh an Máilleach ag cur agallamh ar sheanchomrádaithe leis sna 1930í, os cionn deich mbliana sular cuireadh tús leis an mBúró Staire Míleata.
‘So do you remember when Ernie O’Malley came here? – leabhar nua d’agallaimh ag Earnán Ó Máille le hÓglaigh sa Tuaisceart: Tá tábhacht nach beag ag baint le ‘The Men Will Talk to Me: Ernie O’Malley’s Interviews With the Northern Divisions (Merrion Press)’ mar gheall go bhfuil géarghá iniúchadh ceart a dhéanamh ar thaithí mhuintir an Tuaiscirt le linn bhlianta na réabhlóide – Síobhra Aiken
Dáta: 2018-04-17
Aiste an Mháilligh “Le tuilleamh agus céad go leith bliain, ó aimsir Chearbhalláin anuas, ní raibh aon fhile i gConnachta arbh fhiú le lucht scríofa seanchais trácht amháin a dhéanamh ar a ainm, cé is moite do Reachtabhra.
An Claiḋeaṁ Soluis cothrom an ama seo (29 Meitheamh 1915)
Dáta: 2015-06-26
(alt 4) Cén chaoi a d’éirigh le Christopher Dodd ocht mbliana ó shin (alt 5) Céard dúirt an Máilleach le muintir Uí Choisdealbha nuair a bhí sé ar cuairt acu blianta ó shin?
Léamhthuiscint 03 – Martin O’Malley
Dáta: 2015-12-15
Lógó gaois.ie
gaois.ie