Gaois

Dhá chaint faoi chúrsaí corpais

D’eagraigh Ollscoil Luimnigh agus Coláiste Mhuire gan Smál, Luimneach an chomhdháil idirnáisiúnta Corpus Linguistics 2021 idir 13-16 Iúil 2021. Ba ghá an chomhdháil uilig a reáchtáil go fíorúil de bharr shrianta COVID-19 a bhí i bhfeidhm ag an am. Glacadh le 281 páipéar agus 25 póstaer, agus ina measc siúd bhí dhá pháipéar a raibh baint ag foireann taighde Gaois leo:

Corpas na Gaeilge Comhaimseartha (CGC): Development, annotation, and current plans le Mícheál J. Ó Meachair, Gearóid Ó Cleircín, Úna Bhreathnach, Brian Ó Raghallaigh.

From Galltacht to Gaeltacht: a diachronic corpus-based analysis of references to Ireland’s linguistic regions le Katie Ní Loingsigh (OÉ Gaillimh), Mícheál J. Ó Meachair, Brian Ó Raghallaigh, Gearóid Ó Cleircín, Úna Bhreathnach.

Rinneadh taifead ar an gcur i láthair a thug na cainteoirí uilig agus bheartaigh foireann taighde Gaois ár gcur i láthair a chur in airde ar ár gcainéal YouTube nua.


Sa chur i láthair mar gheall ar Chorpas na Gaeilge Comhaimseartha (CGC) tá cur síos ar mhéid an chorpais mar a bhí ag an am - tráth a raibh 45,000 comhad ann, breis agus 31 milliún focal - chomh maith le cineál na clibeála agus formáidithe a úsáideadh agus an corpas á thiomsú ag grúpa taighde Gaois. Déantar corpais a thiomsú, nó a thógáil, ar an gcaoi chéanna lena dtiomsaítear bunachair. Úsáidtear na briathra seo le cur síos a dhéanamh ar an bpróiseas toisc nach bailiúcháin randamacha focal iad corpais; fianaise is ea corpas ar an gcaoi a n-úsáidtear gnéithe éagsúla teanga. Tiomsaítear corpais le gur féidir ceisteanna taighde ar leith a fhreagairt leo, agus is ag díriú ar cheisteanna téarmeolaíochta agus foclóireachta is mó a bhí foireann taighde Gaois nuair a tosnaíodh ar CGC a thiomsú.

Is féidir féachaint ar an gcur i láthair a thug an Dr Mícheál J. Ó Meachair mar gheall ar an obair thiomsaithe seo anseo:


Sa chur i láthair mar gheall ar úsáid na dtéarmaí Galltacht agus Gaeltacht tá cur síos ar na coincheapa a dtagraíonn an dá théarma seo dóibh i bhfothacair de dhá mhórchorpas. Tiomsaíodh an dhá fhochorpas sin as tréimhseacháin as Corpas 1882-1926 Acadamh Ríoga na hÉireann (m.sh: An Sguab, An Claidheamh Soluis, The Irish Nation, Irisleabhar Muighe Nuadhadh, agus Lóchrann) agus as tréimhseacháin as Corpas na Gaeilge Comhaimseartha Gaois (m.sh: Tuairisc, An tUltach, Irisleabhar Mhá Nuad, agus Comhar). Úsáideadh modheolaíocht thurgnamhach don taighde seo, b’é sin go ndearnadh sampláil ar an dá fhochorpas nuair a asbhaineadh méid áirithe samplaí ó gach foilsitheoir don tseiceáil láimhe. Ba ghá a bheith cúramach faoi seo agus i bhfad Éireann níos mó foilsithe ag grúpaí áirithe.

Is féidir an cur i láthair a thug an Dr Katie Ní Loingsigh ó OÉ Gaillimh a fheiscint anseo:

 

Chonaiceamar an t-athrú polaitiúil a tharla sa tír sna comhchordachtaí ón dá thréimhse. Bhí an téarma Gaeltacht in úsáid i mbríonna riaracháin nó rialtais i bhformhór na samplaí a aimsíodh in CGC, rud nár tharla i bhfochorpas níos sine Acadamh Ríoga na hÉireann. Bhí plé bríomhar mar gheall air seo tar éis an chur i láthair, agus tuairimí láidre ag cuid den lucht féachana mar gheall ar an gcaoi a gcaitheann an rialtas le ceantair Ghaeltachta dar leo. Is léir do na húdair go bhfuil na coincheapa a dtagraítear dóibh leis na téarmaí seo fós ag athrú, agus coincheapa gaolmhara a thagraíonn don Ghaelachas freisin. Tá pleananna ann tuilleadh taighde den sórt seo a dhéanamh amach anseo, i dteannta páipéar fada mar gheall ar an topaic seo a fhoilsiú ina bhfuil cur síos níos mionsonraithe ar ar aimsíodh in éineacht le samplaí as an dá chorpas.

Gaois

Ár leithscéal

Níl an suíomh seo comhoiriúnach leis an mbrabhsálaí gréasáin Microsoft Internet Explorer. Bain úsáid as Chrome, Edge, Firefox, Opera, nó brabhsálaí nua-aimseartha eile chun teacht ar ábhar an tsuímh.

Déan teagmháil linn ag gaois@dcu.ie sa chás go mbíonn aon cheist agat.